Công nhân cần biết: Khi nào được nghỉ ốm có hưởng lương?

Công nhân cần biết: Khi nào được nghỉ ốm có hưởng lương?

Với công nhân, sức khỏe luôn là “vốn quý” để duy trì công việc và thu nhập ổn định. Nhưng trong môi trường làm việc nặng nhọc, cường độ cao, việc ốm đau, mệt mỏi là điều khó tránh khỏi. Khi đó, quyền được nghỉ ốm và vẫn có lương (hưởng chế độ ốm đau) trở thành chỗ dựa quan trọng giúp người lao động yên tâm chữa bệnh mà không lo mất thu nhập.

1. Khi nào công nhân được hưởng chế độ nghỉ ốm có lương?

Không phải cứ nghỉ ốm là được hưởng lương. Để được giải quyết chế độ, người lao động phải đáp ứng đủ ba điều kiện:

- Đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đây là điều kiện tiên quyết, bởi nguồn chi trả chế độ ốm đau đến từ quỹ bảo hiểm xã hội do người lao động và doanh nghiệp cùng đóng.

- Có giấy tờ y tế hợp lệ: gồm Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH hoặc Giấy ra viện do bệnh viện hoặc cơ sở y tế có thẩm quyền cấp. Đây là căn cứ quan trọng chứng minh người lao động nghỉ vì lý do sức khỏe.

- Lý do nghỉ hợp pháp: nghỉ do ốm đau, tai nạn không phải tai nạn lao động hoặc nghỉ để chăm con dưới 7 tuổi bị ốm.

Trường hợp nghỉ vì tai nạn lao động hay bệnh nghề nghiệp sẽ được hưởng chế độ riêng, không tính vào chế độ ốm đau. Còn nếu nghỉ không có giấy xác nhận y tế, hoặc nghỉ trong thời gian nghỉ phép năm, nghỉ riêng, nghỉ không lương thì sẽ không được thanh toán.

2. Thời gian được nghỉ hưởng chế độ

Luật Bảo hiểm xã hội quy định thời gian nghỉ tùy theo thời gian đóng bảo hiểm và tính chất công việc. Mục đích là để đảm bảo công bằng giữa người làm việc trong môi trường bình thường và người làm việc trong điều kiện nặng nhọc, độc hại.

Với công nhân làm việc trong môi trường bình thường:

- Được nghỉ tối đa 30 ngày/năm nếu thời gian đóng BHXH dưới 15 năm.

- 40 ngày/năm nếu đóng từ 15 đến dưới 30 năm.

- 60 ngày/năm nếu đóng trên 30 năm.

Với công nhân làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm: Được nghỉ 40, 50 hoặc 70 ngày/năm tùy theo số năm đóng BHXH.

Đặc biệt, với những người mắc bệnh cần điều trị dài ngày (theo danh mục Bộ Y tế ban hành, ví dụ: ung thư, lao phổi, suy thận…), thời gian nghỉ có thể lên tới 180 ngày/năm, và có thể kéo dài thêm nếu bệnh chưa khỏi, dù mức hưởng sẽ giảm.

3. Mức hưởng chế độ ốm đau

Mức hưởng được tính theo công thức: Mức hưởng = 75% × Mức tiền lương bình quân của 6 tháng liền kề trước khi nghỉ × Số ngày nghỉ được hưởng.

Nghĩa là, nếu một công nhân có mức lương bình quân đóng BHXH 10 triệu đồng/tháng, khi nghỉ ốm đúng quy định, họ sẽ được nhận khoảng 7,5 triệu đồng trong một tháng nghỉ.

Trong trường hợp người lao động nghỉ để chăm con dưới 7 tuổi ốm, mức hưởng vẫn là 75% tiền lương bình quân, nhưng thời gian được nghỉ phụ thuộc vào độ tuổi của con và thực tế điều trị, thường từ 15–20 ngày/năm cho mỗi con.

4. Hồ sơ và thủ tục hưởng chế độ

Để được thanh toán chế độ ốm đau, người lao động cần chuẩn bị:

- Giấy ra viện hoặc giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH (bản gốc).

- Đơn đề nghị hưởng chế độ ốm đau (mẫu do cơ quan BHXH phát hành, thường do công ty hỗ trợ kê khai).

- Toàn bộ hồ sơ nộp lại cho doanh nghiệp trong 45 ngày kể từ khi đi làm lại. Sau đó, doanh nghiệp sẽ chuyển hồ sơ lên cơ quan BHXH để xét duyệt và chi trả. Nếu nộp quá hạn, cơ quan bảo hiểm có quyền từ chối giải quyết.

Một lưu ý nhỏ: người lao động nên giữ kỹ giấy tờ y tế gốc, bởi BHXH không chấp nhận bản sao hoặc ảnh chụp, trừ khi có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.

5. Những trường hợp không được hưởng

Luật cũng quy định rõ các trường hợp không chi trả chế độ ốm đau, gồm:

- Nghỉ việc trong thời gian nghỉ phép năm, nghỉ riêng hoặc nghỉ không lương.

- Nghỉ do sử dụng rượu, bia, ma túy hoặc vi phạm pháp luật.

- Tự ý nghỉ việc không có xác nhận của cơ sở y tế.

Những quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch, tránh việc lợi dụng chính sách để trục lợi quỹ BHXH.

Chế độ nghỉ ốm có hưởng lương là một phần quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với người lao động. Chính sách này giúp công nhân có thời gian hồi phục sức khỏe mà không lo mất nguồn thu nhập, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp và người lao động cùng tuân thủ việc tham gia BHXH đầy đủ.

Hiểu rõ quyền lợi của mình, mỗi công nhân sẽ chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe và quyền lợi chính đáng. Nghỉ ốm có lương không chỉ là con số trên giấy tờ, mà còn là sự bảo đảm cho một cuộc sống ổn định, nhân văn hơn trong hành trình lao động bền vững.